- Triệu chứng: bệnh lâu ngày với đau khớp, đau lưng, đau vai gáy hay tái đi tái lại, kèm theo các triệu chứng can thận hư.

- Phép trị: khu phong trừ thấp tán hàn, bổ ích can thận, thông kinh hoạt lạc.

- Phương dược:

1) Độc hoạt ký sinh thang (Thiên kim phương):

Độc hoạt

8g

Thục địa

8g

Phòng phong

8g

Bạch thược

12g

Tang ký sinh

20g

Tế tân

4g

Đảng sâm

8g

Đỗ trọng

12g

Phục linh

4g

Tần giao

12g

Cam thảo

6g

Ngưu tất

8g

Xuyên khung

8g

Quế tâm

4g

Đương quy

12g

 

 

Bài thơ dễ nhớ:                 Độc - Phòng - Tang ký sinh thang

                                          Tứ quân mà lại chẳng mang Truật đầu

                                               Tứ vật - Tế - Đỗ - Giao nhau

                                           Ngưu rồi lại Quế chữa đau như thần.

Sắc uống ngày 1 thang.

Công dụng: trừ phong thấp hàn, bổ can, bổ khí huyết.

Chủ trị: Phong hàn thấp tý đau các khớp, chân tay co duỗi khó khăn, can thận đều khuy tổn.

Phân tích bài thuốc: Trong phương dùng Đỗ trọng, Ngưu tất, Tang ký sinh để bổ ích can thận, cường cân tráng cốt. Xuyên khung, Đương quy, Thục địa, Bạch thược (Khung - Quy - Thục - Thược: chính là bài Tứ vật) để hòa doanh, dưỡng huyết theo thuyết “trị phong tiên trị huyết, huyết hành thì phong tự kết. Sâm, Linh, Thảo (là bài Tứ quân nhưng thiếu Bạch truật) để ích khí phù tý. Các vị trên đều là các vị phù chính khư tà, làm cho chính khí vượng thì tà tự trừ. Độc hoạt, Tế tân, vào thận kinh tìm phong trừ bỏ chứng tý, khiến cho tà xuất ra ngoài. Quế tâm vào thận kinh, huyết phận để khư hàn chỉ thống. Tần giao, Phòng phong khư phong tà, hành cơ biểu, thắng thấp.

Chứng tý thường biểu hiện ở gân, cốt, cơ nhục đau nhức, khớp xương không lợi đều là những nơi biểu hiện của can thận (thận chủ cốt, can chủ cân, eo lưng đầu gối là phủ của thận), do đó bệnh lâu ngày tất làm cho can thận đều khuy tổn. Cho nên trong phương trọng dụng thuốc ích bổ can thận, bổ khí huyết, phối với các thuốc khu phong trừ thấp tán hàn làm cho khí huyết đầy đủ thì phong thấp tự trừ, can thận khỏe mạnh thì chứng tý cũng hết.

Trong bài này do chú trọng bổ can thận, hơn nữa Độc hoạt lại có tính đi xuống chữa phục phong thủy thấp, cho nên bài này chủ yếu dùng để điều trị các chứng phong ở phần dưới cơ thể từ thắt lưng trở xuống như: đau lưng, đau thần kinh tọa, đau các khớp chi dưới...

Nếu chứng tý lâu ngày thì lạc mạch không thông, gia thêm các vị để thông lạc như: Mộc qua, Ngũ gia bì, Thân cân thảo, Hải phong đằng...

Phụ phương:

+ Tam tý thang: thang Độc hoạt ký sinh thang bỏ Tang ký sinh, gia Hoàng kỳ, Tục đoạn. Có công dụng như bài Độc hoạt ký sinh thang nhưng công dụng bổ mạnh hơn.

+ Khương hoạt tục đoạn thang (hay Khương hoạt ký sinh thang): bỏ Độc hoạt, Tang ký sinh, Cam thảo, thêm Khương hoạt, Tục đoạn, Bạch chỉ, Sinh khương.

 2) Minh mạng thang (Thái y viện triều Nguyễn):

Tần giao                20g                       Kỷ tử                     20g

Độc hoạt                20g                       Sa sâm                   50g

Phòng phong          20g                       Phục linh                30g

Khương hoạt           20g                       Bạch truật               30g

Đỗ trọng                20g                       Cam thảo               30g

Tục đoạn                20g                       Xuyên khung 30g

Đại hồi                   20g                       Đương quy             30g

Quế nhục               10g                       Thục địa                 20g

Mộc qua                 20g                       Bạch thược             30g

Thương truật          20g                       Đào nhân               50g

Đại táo                   20g                       Trần bì                   30g

Bài thơ dễ nhớ:                 Minh mệnh Giao - Độc - Phòng - Khương

                             Đỗ - Tục - Hồi - Quế - Mộc - Thương chớ nhầm

                                      Đại tảo - Kỷ tử - Sa sâm

                                Tứ quân - Tứ vật - Đào nhân - Trần bì.

Cách dùng: Chưng cách thủy với 2 lít rượu trong 2 giờ, nước nhì cho 1 lít rượu chưng trong 1 giờ. Hai nước rượu trộn lẫn, pha thêm 300g đường phèn để dùng. Hoặc ngâm với 3 lít rượu trong 20 ngày thì dùng. Nếu dùng thuốc sắc thì 2 vị Hồi và Quế tán nhỏ cho vào sau để không bay mất tinh dầu thơm.

Công dụng: Bổ dương, dưỡng âm, khu trừ phong thấp hàn, thông kinh hoạt lạc.

Bài này công dụng gần như bài Độc hoạt tang ký sinh thang nhưng tác dụng bổ can thận khí huyết mạnh hơn rất nhiều.

Bạn đánh giá: 0 / 5

Ngôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lực
 

Comments